Wiecie co łączy szkło i dynamit? Albo jaki jest narodowy kamień szlachetny Australii? I skąd biorą się kolorowe butelki oraz wielkie szklane okna wieżowców? W tę środę miałam egzamin ustny z chemii. Z tej okazji przygotowałam prezentację w Canvie na temat szkła. Zapraszam!
Tę prezentację przygotowałam w Canvie (tu szybki przewodnik po najważniejszych opcjach). Kiedy zastanawiałam się, na jaki temat tym razem zrobię projekt, mój wzrok padł na tytuł zestawu zadań o szkle. Stwierdziłam, że akurat teraz wydaje mi się to ciekawsze niż na przykład ogniwo galwaniczne i od razu wzięłam się do roboty.
Oto co z tego wyszło:
Szkło jest zrobione z piasku kwarcowego, którego głównym składnikiem jest dwutlenek krzemu. Do takiego piasku dodaje się inne pierwiastki, aby otrzymać szkło o różnych właściwościach.
Ciekawe jest to, że dwutlenek krzemu wstępuje pod różnymi postaciami. Może to być trydymit albo krystobalit – rzadkie odmiany, którymi interesują się głównie kolekcjonerzy. Trydymit ma charakterystyczny wygląd kryształów – przypominają płatki śniegu. Za to krystobalit wykorzystuje się również w stomatologii ze względu na jego twardość. Innym rodzajem dwutlenku krzemu jest diatomit, który wykorzystuje się w produkcji dynamitu. Diatomit występuje w postaci ziemi okrzemkowej, która ma dużą porowatość. Kiedy nasączymy ziemię okrzemkową nitrogliceryną, powstanie dynamit. Diatomit jest wtedy stabilizatorem dla nitrogliceryny. Dwie ostatnie postacie dwutlenku krzemu to dobrze znane wszystkim kwarc oraz opal. Kwarc to najczęściej występujący w przyrodzie minerał. Opale to narodowe kamienie szlachetne Australii! Na ich powierzchni pojawia się mlecznobiała poświata. To tak zwana opalescencja.
To teraz pozostaje jedno, niemniej zasadnicze, pytanie:
Na nie właśnie postaram się odpowiedzieć! 🙂
Najpierw trzeba porządnie wysuszyć i rozdrobnić poszczególne składniki z jakich składa się szkło.
Teraz można je wszystkie wymieszać w odpowiednich proporcjach. W zależności od tego ile doda się poszczególnych składników, można otrzymać różne cechy szkła. Oprócz piasku kwarcowego przyda się też soda, wapień, dolomit i stłuczka szklana, która jest bezpieczna dla środowiska. Szkło sodowe z dodatkiem tlenku sodu lub tlenku wapnia, często możemy spotkać w naszych kuchniach. Zrobione są z niego szklanki, które po częstym myciu w zmywarce – matowieją. Jeśli chcemy otrzymać szkło barwione wystarczy dodać kilka składników. W przypadku szkła zielonego będzie to np. tlenek żelaza (II), a fioletowego – tlenek manganu (VII).
A teraz… DO PIECA!!! Muachacha!!! Składniki z których robi się szkło wkłada się do pieca, w którym topią się w około 1700°C!
Kiedy wszystkie składniki się ładnie roztopią i połączą, można wylać je z pieca i zacząć studzić. Ważny jest tu proces float (z ang. unosić się, pływać). Nazwa ta oddaje dokładnie to co się dzieje: szkło pływa po powierzchni płynnej cyny i powoli się chłodzi tworząc idealnie płaską, równą taflę szkła, która potem może być wykorzystana do produkcji szyb okiennych.
Jeżeli chcemy otrzymać bardziej wymyślny kształt niż płaska szyba, to teraz jest idealny moment, żeby zacząć ten kształt formować. Płynne szkło można wylać, odlać, a nawet ciągnąć! Widzieliście kiedyś filmiki jak ludzie tworzą ze szkła małe figurki koni? Wygląda to naprawdę niesamowicie. Na początku zdaje się, że takie coś zupełnie nie przypomina nogi, albo grzywy, a na końcu… Niespodzianka! Piękny, galopujący koń z rozwianą grzywą!
Kiedy szklany przedmiot wystygnie do końca, można go zapakować i wysłać do sklepu. Duże szyby przewożą specjalne ciężarówki, inaczej wszystko by się rozbiło w trakcie transportu. Mniejsze przedmioty pakowane są bardzo ostrożnie, z mnóstwem wypełniaczy, aby nawet przy uderzeniu nic się nie stało. Jednak zawsze należy uważać przenosząc paczkę zawierającą szkło. Wypełniacze bardzo pomagają utrzymać szklany przedmiot w całości, ale nie zapobiegają rozbiciu całkowicie.
Właśnie tak powstają te wszystkie piękne szklane rzeczy, które widzimy każdego dnia! Jedne z nich są bardzo praktyczne, za to inne mają jedynie wartość estetyczną. Tak jak kolorowe, wiszące, szklane baloniki na jednym ze zdjęć poniżej. 😉 Naprawdę nie wiem po co one są, ale wyglądają bardzo ładnie. A jakby nimi poruszyć to dźwięk musiałby być magiczny… 😀
Na koniec jeszcze jedna ważna rzecz. Szkło rozkłada się bardzo długo. Jedni twierdzą, że aż 4000 lat, za to inni mówią, że nie rozkłada się wcale! Dlatego bardzo ważny jest recykling szkła. Dzięki temu butelki mogą być użyte jeszcze raz, na przykład w mleczarniach lub browarach. Szklane przedmioty można też porozbijać i przerobić na stłuczkę szklaną, którą wykorzysta się do produkcji kolejnych szklanych rzeczy.
Tak właśnie wyglądał mój projekt. Mam nadzieję, że się Wam spodobał! Na koniec możecie zobaczyć całą prezentację poniżej. Życzę miłego dnia i do zobaczenia!
Szkło autorstwa Izabela Cherek
Zobacz nasze plany do nauki chemii w klasach 7 i 8 szkoły podstawowej! Klikalna lista zadań na każdy dzień z krótkimi filmikami, ciekawostkami, propozycjami i poradami na każdy dzień! Każdy plan ma dwie wersje – Szybki Plan Nauki oraz Plan Turbo. 😉